Naar een toekomstbestendige landbouw in Zeeland: Strokenteelt

Naar een toekomstbestendige landbouw in Zeeland: Strokenteelt

De intensieve landbouw in haar huidige vorm heeft geleid tot een sterke afname van de biodiversiteit. Om de landbouw en onze leefomgeving gezond te houden, is een evenwichtig systeem nodig waarin het ecosysteem een volwaardige plek heeft. Als telers en natuur samenwerken kan een waardevol en duurzaam win-win systeem ontstaan. Hoogste tijd dus om op zoek te gaan naar alternatieve manieren van landbouw. ‘Naar een toekomstbestendige landbouw in Zeeland; van breed naar smal’ is een uniek samenwerkingsproject tussen landbouworganisaties en natuur- en milieuorganisaties om te werken aan een toekomstbestendige landbouw in Zeeland.

De landbouw heeft te maken met grote uitdagingen. In de akkerbouw zijn er steeds minder middelen voor gewasbescherming beschikbaar, middelen worden niet meer geproduceerd of worden zelfs verboden. Tegelijk neemt, door onder andere temperatuurstijging en droogte, het aantal (schadelijke) insecten toe. Veehouders zijn verplicht 65% van het benodigde eiwit voor diervoeders van hun eigen land te halen, moeten hun CO2 emissie terugdringen, moeten zorgen dat hun mest wordt afgezet en kampen met lagere kwaliteit van ruwvoer. Een andere hoofdbreker is de sterke afname van biodiversiteit.

Verhalen uit de praktijk

Jonge enthousiaste telers hebben al ervaring opgedaan met strokenteelt. Ze vertellen je graag hun verhaal.

Lees de verhalen

Sleutel naar herstel

Door de schaalvergroting van de landbouw en het intensieve karakter ervan zijn insectenpopulaties, die aan de basis van de voedselketen staan, ingestort en verdwijnen ook steeds meer andere dieren, zoals akkervogels, in snel tempo. Het ecosysteem raakt hierdoor uit balans. Dit is een groot probleem, ook voor de landbouw en de hele samenleving. Om een gezonde voedselproductie en leefomgeving te kunnen behouden is er een evenwicht nodig in dat ecosysteem. Natuurinclusieve landbouw kan een belangrijke sleutel zijn in het herstel van de natuur op het platteland.

Noodzaak van systeeminnovatie

In het verleden zijn er al verschillende projecten uitgevoerd waarin stappen in de juiste richting zijn gezet, zoals stimuleren van natuurlijke plaagbestrijding, akkerranden en maatregelen voor een gezonde bodem. Het resultaat bleef echter marginaal, omdat er niet naar het hele systeem werd gekeken. Er is een systeeminnovatie nodig, een echt andere bedrijfsvoering op de landbouwbedrijven. Daar komt het project ‘Strokenteelt in Zeeland’ om de hoek kijken.

Strokenteelt in Zeeland is een driejarig project dat ondersteund wordt met Europees en provinciaal geld. Jonge boeren gaan erin voorop. Het project is een samenwerking van Zeeuws Agrarisch Jongeren Kontakt (ZAJK), Agrarisch Innovatie en Kenniscentrum Rusthoeve, Stichting Het Zeeuwse Landschap, de Zeeuwse natuur en milieufederatie ZMf en adviserende partijen Delphy en DLV Advies.

Doel van het project Strokenteelt is een duurzaam natuurinclusief landbouwsysteem waarin Zeeuwse telers nauw samenwerken. Een model waarmee de landbouw de toekomst in kan en dat winst oplevert voor teler én natuur.

Telen in stroken

Bij strokenteelt telen we niet één gewas op één blok maar telen we meerdere gewassen in stroken naast elkaar. Een groep akkerbouwers en veehouders stelt samen een teeltplan op en experimenteren met nieuwe systemen en methoden. Door te telen in stroken ontstaat er een natuurlijk robuust systeem, waarin ziekten en plagen minder kans krijgen. Uit onderzoek van WUR in Wageningen blijkt ook dat strokenteelt een hogere opbrengst geeft voor de boer. Een proef van Stichting Zeeuws Landschap en een aantal boeren op Schouwen-Duiveland laat zien dat strokenteelt met diverse gewassen extra natuurwaarde oplevert. Mede door het telen in stroken, het aanleggen van akkerranden en groen ingerichte ‘overhoekjes’ op de akkers en het laten staan van winterstoppels is het aantal boerenlandvogels er toegenomen en het landschap afwisselender geworden.

Bloemenrand langs een perceel met stroken

Nestje met eitjes van de veldleeuwerik

Verschillende breedtes

Bij strokenteelt wordt niet geteeld in de conventionele ‘blokken’, maar in stroken met verschillende breedtes, varierend van 6 tot 12 of 30 meter breed. Wij onderzoeken hierbij het effect op de weerbaarheid van gewassen, de opbrengst en natuurwaarde. Uiteindelijk zoeken we naar een optimaal systeem, zowel voor de boer als voor de natuur.

Het strokenteeltproject wordt op meerdere plekken en bij meerdere boeren uitgevoerd. Een van de locaties is Agrarisch Innovatie en Kenniscentrum Rusthoeve in Colijnsplaat. Hier worden diverse proeven uitgevoerd met stroken van 6 en 12 meter. De effecten en resultaten hierin worden gemonitord. Bij de deelnemende telers gaat het vaak om bredere stroken, omdat de machines die zij hebben (nog) niet geschikt zijn voor de smallere stroken.

Blok en stroken illustratie Strokenteelt hoog res

Verhalen uit het veld

De deelnemers aan het project Strokenteelt zijn gepassioneerd over hun werk en vertellen enthousiast over hun motivatie en aanpak binnen het project en welke resultaten ze verwachten en zien. Lees hun verhaal.

Kennis uitwisselen tussen boeren

Minstens zo belangrijk als het experimenteren met en zoeken naar nieuwe landbouwsystemen is het uitwisselen van kennis hierover. Daarom richt het project ‘Naar een toekomstbestendige landbouw in Zeeland’ zich ook op het bouwen aan een kennisnetwerk en het organiseren van bijeenkomsten. Daarnaast bieden we ook een laagdrempelig cursusprogramma aan voor alle Zeeuwse agrariërs. Op 7 juli en 14 september 2020 organiseerden we al een kennismakingsbijeenkomst en excursie naar het strokenteeltproject op Kennis en Innovatiecentrum Rusthoeve.

Bekijk de presentatie

Boer en inwoner zij aan zij

De resultaten van het strokenteeltproject zullen ook worden gedeeld met de inwoners van Zeeland, overheden en maatschappelijke organisaties. Vergezocht? Zeker niet! De landbouw en maatschappij hebben elkaar harder nodig dan ooit. De uitdagingen waarvoor we staan op het gebied van een evenwichtige voedselproductie en gezonde natuur en leefomgeving gaan ons allemaal aan. Boeren en inwoners van Zeeland kunnen elkaar helpen om de systeeminnovatie naar een toekomstbestendige kringlandbouw vorm te geven in Zeeland en de noodzaak ervan uit te dragen.

Meedoen

Heb je een landbouwbedrijf en wil je meedoen met Strokenteelt? Meld je dan hieronder aan. Ook als je geen landbouwbedrijf hebt ben je van harte welkom om mee te denken over de transitie naar een duurzamere vorm van landbouw. Heb je vragen of ideeën hierover, neem dan contact met ons op.

Aanmelden

Meedenken over deze systeemverandering? Neem contact met ons op!

Profiel Melissa Ernst

Melissa Ernst

Projectleider Energietransitie, Biodiversiteit, Landbouw

Het project ‘Naar een toekomstbestendige landbouw in Zeeland; van breed naar smal’ wordt mede gefinancierd uit het Programma voor Plattelandsontwikkeling 2014-2020 voor Nederland (POP3).

Logo EU voor project StrokenteeltLogo Provincie Zeeland voor project Strokenteelt

Tags: