Het Symbioceen: een nieuw tijdperk met natuur als bondgenoot

Het ‘Symbioceen’ is een nieuw, verbeeld tijdperk waarin mens, natuur, technologie en innovatie samenwerkt in wederkerigheid, ten dienste van het leven zelf: we zijn in evenwicht. Waar alles, symbiotisch, een bijdrage levert aan een gezonde leefomgeving, de biosfeer, voor ons nu én voor onze toekomstige generatie. Het Symbioceen volgt op het huidige Antropoceen, waarin de mens een dominante invloed heeft op de aarde en haar systemen. Het concept Symbioceen werd geïntroduceerd door de Australische schrijver en milieufilosoof Glenn Albrecht (1953). ZMf ziet ‘een evenwichtig naast elkaar functioneren van mens, natuur en technologie’ als een nieuwe norm voor de toekomst.

Brief van Neela: het meisje uit de toekomst

Zeeland heeft te maken met het verlies van biodiversiteit, met problemen door stikstofuitstoot, door staalklakken, door PFAS, door kernafval…Maar ZMf blijft zoeken naar manieren om te herstellen, te verbeteren en te verbinden. We ontvingen een brief uit de toekomst van Neela: het meisje bedankt ons dat wij begonnen te luisteren naar de stem van de aarde zodat natuur, mens en technologie in de toekomst in evenwicht zijn.

Lees de brief van Neela

Het Symbioceen is een praktische noodzaak

In het Antropoceen staat het menselijk leven boven de natuur, en heeft de mens daarop een negatieve invloed. In het Symbioceen creëren mens, natuur en technologie sámen – in symbiose dus – een nieuwe balans waarin ze elkaar versterken. De mens is hier onderdeel van de natuur. Het Symbioceen redeneert dus vanuit een totaal andere verhouding tussen mens, natuur en technologie. Door de logische link met technologie, hangt het ook samen met economie en daardoor raakt alles en iedereen betrokken. ‘Het Symbioceen is [daardoor] geen abstract ideaal, maar kan worden gezien als een praktische noodzaak’, aldus Ira von Haras, directeur ZMf.

“Het Symbioceen is geen abstract ideaal, maar kan worden gezien als een praktische noodzaak”

Ira von Haras - Directeur ZMf

Een nieuw tijdperk, nieuw levensvormen

We weten dat de wereld onbewoonbaar wordt. Meer sterfte, honger, conflicten en enorme afname in biodiversiteit. Het is dystopisch. We verwoesten de natuur. Daarom is het tijd voor een overgang naar het symbioceen: een nieuw tijdperk waarin mens, natuur en technologie in harmonie samenleven. Wetenschappers en kunstenaars zoeken naar manieren om dit tijdperk vorm te geven. Bijvoorbeeld dat wij als mens de vormen en processen die de natuur gebruikt om zich voort te planten en te groeien, gaan toepassen in onze eigen levensvormen: in wetenschap, technologie, economie, landbouw en andere systemen.

Nieuwe levensvormen, een nieuwe taal

VPRO Tegenlicht wijdde de aflevering ‘Welkom in het Symbioceen’ hieraan en gaat op zoek naar antwoorden met Glenn Albrecht, Jalila Essaïdi (bio-kunstenaar) en Lucas De Man (kunstenaar en ontwerper). Omdat hij vond dat de strijd om klimaatverandering nieuwe woorden nodig had, introduceerde Albrecht een hele nieuwe vocabulaire, met begrippen als ‘enomophilia’: de liefde voor onze (directe) omgeving wanneer deze bedreigd wordt, ‘terranascia’: aarde verrijker en ‘solastalgia’: de heimwee die je voelt als je thuis bent. Bekijk de aflevering van ‘Welkom in het Symbioceen’ hieronder.

“(...) The Symbiocene will be in evidence when there is no discernible impact of human activity on the planet other than the temporary remains of their teeth and bones. Everything that humans do will be integrated within the support systems of all life and will leave no trace”

Glenn Albrecht - schrijver en milieufilosoof

Het Symbioceen in Zeeland

Natuurlijk is het Symbioceen er niet direct. Dat vergt een nieuw bewustzijn, zoeken, uitproberen, innoveren en omschakelen. Toch zijn er al tekenen van te merken. Ook in Zeeland. ZMf motiveert de industrie om een natuur inclusieve bedrijfsvoering door te voeren vanuit onze visie op de Industrie van de Toekomst. In vernieuwende ecologische wijken zoals de Woongaard wordt duurzaam gebouwd en geleefd. In woonwijken in Middelburg en Vlissingen leggen inwoners groene daken en gevels aan. En in de Oosterschelde helpt ‘zandsuppletie’ de leefgebieden voor dieren te behouden.

ZMf is bovendien adviseur in het project Planeet aan Tafel van Stedin, voor de aanleg van een datakabel. We geven de netwerkbeheerder advies over hoe de infrastructuur zo natuurpositief mogelijk in het landschap kan worden ingepast en aangelegd.

Eind 2026 lanceert ZMf een serie podcasts over het thema ‘Symbioceen’. Tijdens de bijeenkomst Zeeuwse Zichtlijnen gaan we hierover in gesprek met professionals uit het werkveld.

Tags: