Duurzame woongemeenschappen in Zeeland: een onderzoek

De druk op de ruimte in Nederland wordt steeds groter. De vraag naar huizen stijgt, de energietransitie vraagt ruimte en vooral de natuur heeft meer plek nodig. Onze stagiair Anique (Student Watermanagement, Spatial planning and design) deed onderzoek naar de mogelijkheden in Zeeland voor duurzame woongemeenschappen (‘sustainable living communities’).

Een duurzame woongemeenschap is een groep mensen die samenwoont met als doel een ecologisch verantwoorde en sociale leefomgeving te creëren. De voorkeur gaat uit naar binnenstedelijke ontwikkelingen (hergebruik van bestaande stedelijke gebieden in plaats van stadsuitbreiding) maar dat heeft zijn grenzen als je een woongemeenschap ‘groen’ wilt inrichten. Ook is er praktisch gezien niet altijd de ruimte voor. Tegelijkertijd stijgt de vraag naar meer sociale cohesie; om naar elkaar om te kijken en elkaar te helpen wanneer dat nodig is. Anique onderzocht wat een duurzame woongemeenschap precies inhoudt en hoe die er in Zeeland uit zou kunnen zien. Tijdens dit proces ontwikkelde ze een richtlijn met verschillende handvaten die toekomstige initiatieven en overheidsinstellingen kan helpen om duurzamer aan de slag te gaan.

Lees de richtlijn

Socialer én groener wonen

Een duurzame woongemeenschap kan een plek bieden aan mensen met meer behoefte aan een duurzamer leven, samen met anderen. Hierbij heeft ieder zijn eigen huis, maar zijn bewoners samen verantwoordelijk voor hun leefomgeving en de zorg voor elkaar. Ze onderhouden bijvoorbeeld gezamenlijk de gedeelde tuin en een buurthuis voor gemeenschappelijk gebruik. Er is een grote sociale cohesie en buren kennen elkaar goed. Het buurthuis heeft een sterk verbindend effect binnen de gemeenschap. In het ontwerp van Anique voor een duurzame woongemeenschap is veel rekening gehouden met (het vergroten en verbinden van) de biodiversiteit. Bijvoorbeeld door het natuur-rijke terrein van de woongemeenschap te verbinden met bestaande aangrenzende groene elementen in het landschap, zoals natuurlijke dijken met bomen en parken. Door deze groene stukken aan elkaar te rijgen, help je de natuur enorm.

In Zeeland is volop ruimte voor duurzame woongemeenschappen

Uit het onderzoek blijkt dat Zeeland voldoende kansen biedt voor het bouwen van nieuwe duurzame woongemeenschappen, mits er voldaan wordt aan een aantal voorwaarden, zoals een zorgvuldige keuze voor de locatie die is afgestemd op de wensen van de doelgroep. Afstemming met de gemeente is daarbij bepalend. In de ontwerpfase spelen onder meer de inrichting van de woonomgeving, bereikbaarheid en aanwezige bebouwing een belangrijke rol, evenals groen-, water- en recreatievoorzieningen. Anique’s studie onderzocht één specifieke locatie in Zeeland. Deze locatie is alleen gebruikt als theoretisch voorbeeld, er zijn geen concrete plannen aan verbonden. Hoewel het onderzoek zich richtte op een locatie, laten de resultaten van zien dat er in Zeeland meerdere geschikte mogelijkheden zijn voor duurzame woongemeenschappen.